Oss, Grote Kerk

   
   

   
   

   
   

   
   

   
   

   

Foto's: © janco.schout@wolmail.nl

   
In de nieuwgebouwde Grote Kerk (1857-1859) werd het oude orgel uit de afgebroken Willibrorduskerk geplaatst. In 1880 ontwierp Goossens een nieuwe neogotische kas voor dit orgel. Walcker bouwde in deze kas in 1897 een tweemanuaals orgel met vrij pedaal met een pneumatische tractuur als opus 814. De niet-sprekende frontpijpen van Adrianus Kuijte uit 1880 bleven hierbij behouden. Het orgel had diverse hoogdruk-registers. Op 24 en 25 oktober 1897 is het in gebruik genomen met bespelingen door W.I. Reiniers (Tilburg), Gelpke Aken en P.A. Verheijen (Amsterdam). Valckx & Van Kouteren wijzigden het instrument in 1927.

In 1950 werd het orgel door Verschueren volledig omgebouwd en uitgebreid met een rugpositief. Het bestaande werk was in slechte staat, en had te lijden onder de houtworm. De frontpijpen van Kuijte zijn vervangen door nieuwe sprekende exemplaren. Van het instrument van Walcker is een kleine 500 pijpen bewaard gebleven. Adviseurs bij de verbouwing waren prof.dr. A. Smijers en Huub HouŽt. Deze laatste verzorgde ook de bespeling bij de ingebruikname. Het opusnummer van Verschueren is 227.
Vanaf januari 1993 tot december 1993  vond een ingrijpende renovatie plaats, waaruit het orgel als herboren tevoorschijn kwam. Eindverantwoordelijke hiervoor was: Firma John Blummel Kerkorgelbouwkundig Expertisebureau.
Alle 2400 pijpen werden uit het orgel verwijderd, in- en uitwendig grondig gereinigd en waar nodig gebreken en tekortkomingen hersteld;
Alle gebreken in de windvoorziening werden hersteld, nieuw lederen banden aangebracht op verbindingen, waar nodig nieuwe kanalen bijgemaakt, 3 schokbalgen opnieuw beleerd, en twee nieuwe harmonicabalgen, tussen magazijnbalg en transportkanalen, vervaardigd en aangebracht, ter vervanging van de "lederen zakken" welke sinds jaren de belangrijkste verbinding vormden.
Alle membranen werden vernieuwd, maar dan ook echt allemaal, alle membraanlatten en overige voor houtwormaantasting gevoelige delen werden (preventief) behandeld.
Membraanlatten werden allen voorzien van nieuwe bolkopschroeven met nieuwe revetten.
 

horizontal rule

Van het rugwerk werd de door houtworm aangetastte draagbalken vervangen door exemplaren van sipomahonie;
Het pedaalklavier werd geheel gereviseerd en voorzien van nieuwe halftonen.
De speeltafel werd in-en uitwendig grondig gereinigd, alle aanwezige elektrische componenten ontdaan van oxidatie, componenten gepolijst, magneten en dergelijke opnieuw ingeregeld;
Alle frontpijpen zijn uitgenomen, afgevoerd naar atelier, alwaar ze stuk voor stuk werden gereinigd en gepolijst, hetwelk een letterlijk schitterend resultaat opleverde;
De bevestiging der grote 16-voets frontpijpen werd herzien, de pijpen werden met een eenvoudige edoch uiterst doelmatige constructie bevestigd, waardoor mogelijk uitvallen onmogelijk is.
Van de houten pijpen werden stemstoppen opnieuw van afdichtvilt en nieuw leder voorzien (ook hier anti-houtwormbehandeling).
De elektromotor der windmachine werd opnieuw gewikkeld en nieuwe, geluidsisolatie aangebracht.
Er werd overal in de orgelkas TL-verlichting aangebracht.
De loopplanken in de kas werden allen vernieuwd. Tevens werd een overbruggende staalconstructie vervaardigd en geplaatst in het zwelwerk, op welke constructie kantelbare en dikke loopplanken in twee delen werden aangebracht.
De jaloezieŽn van het zwelwerk werden allen voorzien van zeer goed nieuw (technisch) vilt.
De gehele orgelkas werd met Itox-2 was (Van Lierop impregneerbedrijven) behandeld, afgevallen en bewaard gebleven ornamentdelen werden opnieuw bevestigd.
De Bazuin 16', te linker en te rechterzijde boven de kas uitstekend, werd aan het zicht onttrokken door de bestaande panelen op te trekken en in de kleur van de kerkwand te schilderen, waardoor het houtsnijwerk van de hoofdkas geheel tot zijn (of haar?) recht kwam
In samenwerking met een bouwbedrijf werd de bestaande koorvloer zo'n tien centimeter verhoogd.
Alle tongwerken werden uiteengenomen, tongen, kelen en krukken gepolijst, waarna voorintonatie in atelier en afintonatie in orgel plaatsvond.

Kortom:
Een omvangrijke operatie, waarbij alle werkzaamheden met veel liefde voor het instrument werden uitgevoerd.

Thans zijn er overigens plannen het instrument te laten voorzien van een mechanisch binnenwerk, echter gelet op het nog immer voortdurende "stookregime" zal voor alsdan zo'n instrument een kort leven beschoren zijn, bovendien zou het rugwerk het veld moeten ruimen, dit terwijl dit het eerste werk in Nederland is, wat op een dergelijke wijze (elektro-pneumatisch) door de fa. Verschueren werd gebouwd.
  Klik hier voor de foto's van de werkzaamheden.
Klik hier voor foto's van het in 1989 aangeschaft pijpwerk Ypma orgel

Op de foto's van het orgel der Grote Kerk te Oss, met name op die van het frontaanzicht, is te zien de door ons aangebrachte zijpanelen, te linker- en te rechterzijde, in de kleur van de kerkwand afgewerkt, inclusief bies in contrastkleur zoals die overal in het kerkgebouw wordt toegepast. De panelen zijn geplaatst boven op de van oorsprong donkerbruine kastdelen, welke de Subbas 16' alsmede de Bazuin 16' aan het oog zouden moeten onttrekken, echter de grootste bekers van de Bazuin staken daar ver boven uit. Zie werkzaamheden

horizontal rule

De dispositie:  
Hoofdwerk:
Bourdon 16
Prestant 8
Roerfluit 8
Octaaf 4
Kwint 2 2/3
Mixtuur IV-VI sterk
Trompet 8
Rugwerk:
Bourdon 8
Kwintadeen 8
Octaaf 4
Roerfluit 4
Octaaf 2
Larigot 1 1/3
Mixtuur IV sterk
Kromhoorn 8

 
Zwelwerk:
Tolkaan 8
Holpijp 8
Blokfluit 4
Nazard 2 2/3
Prestant 2
Terts 1 3/5
Nachthoorn 1
Scherp III-IV sterk
Hobo 8
Tremulant
Pedaal:
Prestantbas 16
Subbas 16
Octaaf 8
Gedekt 8
Prestant 4
Pedaal Mixtuur IV sterk
Bazuin 16
Trompet 8
 
Koppelingen: Hoofdwerk - Zwelwerk, Hoofdwerk - Rugwerk, Rugwerk - Zwelwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Rugwerk, Pedaal - Zwelwerk en Hoofdwerk - Zwelwerk 4 voet. Speelhulpen: Vrije combinaties en Vaste combinaties.
   

Home
Terug naar vorige pagina / to last page / ZurŁck

   

Renovatie orgel 2013 zie hier